Izindaba - Kuyini ukukhanya kwe-Circadian Rhythm?
  • Izibani Eziphansi Ezifakwe Ophahleni
  • Izibani Zendawo Ezivamile

Kuyini ukukhanya kwe-Circadian Rhythm?

Umklamo wokukhanya kwesigqiibhekisela esikhathini sokukhanya kwesayensi kanye nokuqina kokukhanya okubekwe esikhathini esithile, ngokuhambisana nesigqi sezinto eziphilayo kanye nezidingo zomzimba womuntu, ukuthuthukisa imithetho yokusebenza nokuphumula yomzimba womuntu, ukufeza injongo yenduduzo nempilo, kodwa futhi nokonga amandla, ukunciphisa ukukhishwa kwekhabhoni komklamo wokukhanyisa.
Umgomo wokuklama ukukhanyisa isigqiisekelwe ewashini lezinto eziphilayo zomzimba. Iwashi lomzimba womuntu libhekisela ohlelweni lwangaphakathi lwesigqi sezinto eziphilayo zomzimba womuntu, oluthintwa yizici zangaphandle zemvelo futhi lukhiqize umjikelezo wezinto eziphilayo. Ngochungechunge lwemiphumela eyinkimbinkimbi yezinto eziphilayo kanye nezezinzwa, lithinta ukuziphatha komuntu, ubuthongo, i-metabolism, izinga lokushisa lomzimba, i-endocrine njalo njalo. Phakathi kwazo, okubaluleke kakhulu ithonya lomjikelezo wokukhanya. Lapho ukukhanya kungena ku-retina yomuntu, kuvuselela i-hypothalamus ukuthi ikhiphe i-melatonin, futhi ukukhanya kwasemini kungacindezela ukukhishwa kwe-melatonin, ngaleyo ndlela kulawula isigqi somzimba.
Ukuqashelwa komklamo wokukhanyisa isigqiidinga ukwakha isimiso sokukhanya esihambisanayo kanye nezidingo zokukhanya okukhulu ngokwezidingo zezindawo nemisebenzi ehlukene. Isibonelo, ehhovisi, ukuze kuqinisekiswe ukusebenza kahle kwehhovisi kanye nempilo yabasebenzi, izindlela ezahlukene zokukhanyisa emini kanye nokukhanya kwakusihlwa zingasetshenziswa, ukukhanya okukhulu emini ukuhlangabezana nezidingo zenduduzo yamehlo omuntu, ukukhanya kwasebusuku kuyabuthaka kancane kancane, kunciphise ukukhuthazwa, kulungele ukulawula umsebenzi nokuphumula, futhi kusize ukulala. Endlini yokulala yabafundi, ukukhanya kwemvelo kufanele kube yinto eyinhloko, ukukhanya kwasebusuku okunokukhanya okuphansi okukhanyayo, ekukhanyeni okude okungapheli kanye nesimo sobumnyama eside, kuhlelwe izinguquko ezihlukile, ukuze umbono uzivumelanise kancane kancane nendawo emnyama, kusize ekunciphiseni ukukhuthazwa ngaphambi kokulala, kusize ekuqedeni ukukhathala, kukhuthaze ukulala.
Ezisetshenzisweni ezisebenzayo,ishejuli yokukhanya kanye nobukhulu bokukhanya kungabalwa ngokunembile ngokukhetha izinhlobo ezahlukene zezibani nokusebenzisa isofthiwe yokulingisa imodeli yomzimba womuntu. Ngesikhathi esifanayo, ukusetshenziswa okunengqondo kobuchwepheshe bokulawula obuhlakaniphile kungafinyelela ukulawula okuzenzakalelayo, ngokuya ngezinguquko zemvelo kanye nokuziphatha komuntu, kulungisa ngokuzenzakalelayo ukukhanya ukuze kuhlangatshezwane nezidingo zomklamo wokukhanyisa isigqi.
Ngamafuphi, ukwakheka kokukhanyisa isigqi kuyinhlanganisela yezilinganiso zesayensi zezinto eziphilayo kanye nemithetho yokuphilayo yabantu yomklamo wokukhanyisa, kungathuthukisa impilo yomzimba womuntu, kulungise imithetho yokusebenza nokuphumula, kodwa futhi kusize ukuqonda umthetho wemisebenzi yokuphila komuntu, ukufeza umgomo wentuthuko esimeme.

Ukukhanya kwesigqi

Isigqi sokukhanya kwekamelo lokulala
Isimo sengqondo esihle, isiqinisekiso sekhwalithi yokulala okuhle

Ukukhanya kwezempilo ekamelweni lokulala, ngokushintsha kwesigqi sokukhanya, kunikeza izidingo ezahlukene zomthombo wokukhanya, kukhipha i-melatonin, kuqinisekisa isinyathelo sokuqala sokulala okunempilo.

Ukufunda, ukusetshenziswa kwemikhiqizo kagesi, izidingo ezahlukene zokukhanyisa kwegumbi nazo zidinga ukushintsha, umuzwa wokuqala ongajulile.


Isikhathi sokuthunyelwe: Septhemba-19-2023